Türkiye Prefabrik Birliği | Sayı: 143

MAKALE BETON PREFABRİKASYON TEMMUZ 2022 ◆ SAYI : 143 19 Şekil 14. Enerji parametrelerinin hesap- lanması Şekil 15. Kümülatif olarak sönümlenen enerji miktarları Şekil 16. Eşdeğer viskoz sönüm oranları 4.4. Enerji Sönümleme Kapasitesi Süneklik oranı yanında, sismik perfor- mansı doğrudan değerlendirmek için kullanılan önemli bir büyüklük de enerji sönümleme kapasitesidir. Kümülatif enerji sönümü, çevrimsel yükleme etkisinde oluşan kapalı çevrimlerin tüm alanları toplamına eşittir. Eşdeğer viskoz sönüm oranı ( ζ ) ise Şekil 14’e göre hesaplanmıştır. [37, 38]. Şekil 15. Numunelerin kümülatif ola- rak hesaplanmış sönümlenen enerji miktarlarını göstermektedir. Yerdeğiş- tirme 64 mm mertebesine ulaşana ka- dar ACPH ’li numunelerin sönümlediği toplam enerji miktarının, APHJ-0-0 numunesinden daha fazla olduğu gö- rülmektedir. Üç adet kırık enerji sönüm levhalı APHJ1-600-F numunesinin eğ- risi de yerinde dökme düğüm noktası eğrisinin üzerinde kalmıştır. 32 mm lik yerdeğiştirme adımında APHJ-0-0 ve APHJ-1-300’ün kümülatif olarak sönümledikleri enerjiler arasındaki fark aniden büyümüş; APHJ-1-300 numu- nesi, APHJ-0-0 numunesinden %34.5 daha fazla enerji sönümlemiştir. Bu durum enerji sönüm levhasının akma- sıyla birlikte çevrim eğrisinin amplifiye edilmesinden kaynaklanmaktadır. 64 mm lik yerdeğiştirme adımından sonra üç adet kırık enerji sönüm levhalı AP- HJ-1-600-F numunesinin sönümlediği enerji miktarı APHJ-0-0 numunesi ile hemen hemen aynı kalmıştır (sadece %2.43 fark). Sonuç olarak, ACPH ’nin sisteme etkiyen enerjinin önemli bölü- münü sönümlediği ve taşıyıcı sisteme oldukça yüksek bir enerji sönümleme kapasitesi kattığı söylenebilir. Eşdeğer viskoz sönüm oranı ( ζ ), çev- rimsel davranış eğrisindeki oyulma etkisini de dikkate alan çok önemli bir büyüklüktür. Çevrimsel davranış eğrisi ne kadar dolgun olursa, boşaltmada sistem rijitliğindeki azalma yavaşlar ve dış yüklere karşı koymak için ye- terli dayanım sağlanmış olur. Çalışılan deney numunelerinde eşdeğer viskoz sönüm oranının yerdeğiştirmeye bağlı değişimi Şekil 16’da sunulmaktadır. ACPH ’li numuneler için hesaplanan ζ değerinin, yerinde dökme numune- ninkinden (APHJ-0-0) daha yüksek olduğu görülmektedir. APHJ-1-300, APHJ-1-600-N ve APHJ-1-600-F nu- munesinin 32 mm yerdeğiştirme adı- mında hesaplanan ζ değerleri, APHJ- 0-0 numunesi için hesaplanan değerin sırasıyla 1.61, 1.30 ve 2.38 kat fazlası olarak bulunmuştur. APHJ-1-600-F numunesinin ζ değeri 48 mm’lik yerdeğiştirme adımına ka- dar hızlı bir şekilde artarken, bu adım sonrasında azalmıştır. APHJ-0-0 ve APHJ-1-300 numunelerinin eğrileri 48 mm’den 72 mm’ye kadar olan yerde- ğiştirme adımlarında sabit hızla bü- yümeyi sürdürmüştür. 72 mm yerde- ğiştirme seviyesinde, APHJ-1-600-F numunesinin sönüm oranı APHJ1-300 numunesininkinden %2.83 kadar dü- şük olmuştur. Üç adet kırık enerji sö- nüm levhası olmasına rağmen, bu yer- değiştirme seviyesinde APHJ-1-600-F numunesin sönüm oranı yerinde dök- me numunenin 1.31 katı olarak ger- çekleşmiştir. Önüretimli yapıların çevrimsel davra- nışlarının ve enerji sönümleme özel- liklerinin ACPH etkisiyle önemli ölçüde iyileştirildiği sonucuna ulaşılmıştır. Ay- rıca, APHJ-1-600-N numunesinin 32 mm yerdeğiştirme düzeyinde APHJ- 1-300 numunesinden daha az eşde- ğer viskoz sönüm oranına (%19.43) ve enerji sönüm kapasitesine sahip olması, ACPH ’nin kolon yüzüne olan mesafesinin artmasının, önüretimli yapının enerji tüketme performansı ile ters ilişkili olduğunu ortaya koymuş- tur. ACPH ile kolon yüzü arasındaki mesafe arttıkça, ACPH konumundaki moment ve toplam sönümlenen enerji miktarı azalmaktadır. rdeğiştirmesi in hesapl ması. mansı doğrudan değerle dirmek için kullanılan apasitesidir. Kümülatif enerji sönümü, çevrimsel n tüm alanları toplamına eşittir. Eşdeğer viskoz anmıştır. ( 3 1 2 2 ( ) A A A     ) [37, ]. Şekil 15, sönümlenen enerji miktarlarını göstermektedir. kadar ACPH 'li numu elerin sönümlediği toplam ha fazla olduğu görülmektedir. Üç adet kırık enerji ğrisi de yerinde dökme düğüm noktası eğrisinin adımında APHJ-0-0 ve APHJ-1-300'ün kümülatif k aniden büyümüş; APHJ-1-300 numunesi, APHJ- önümlemiştir. Bu durum enerji sönüm levhasının ye edilmesinden kaynaklan aktadır. 64 mm lik enerji sönüm levhalı APHJ-1-600-F numunesinin si ile hemen hemen aynı kalmıştır (sadece %2.43 yen enerjinin önemli bölümünü sönümlediği ve mleme kapasitesi kattığı söylenebilir.