Türkiye Prefabrik Birliği | Sayı: 144

MAKALE BETON PREFABRİKASYON EKİM 2022 ◆ SAYI : 144 19 rin kesme kuvveti kapasite kontrolleri, pim serbest uçlarının pul ve somun ile bitirilmesi zorunluluğu, minimum yuva genişliği sınırı gibi kurallar saye- sinde, daha önce ülkemizde yaşanan depremlerde prefabrike betonarme yapılarda karşılaşılan hasarların tekrar etmemesi beklenmektedir. 01.01.2019 tarihinde yürürlüğe giren TBDY-2018 [22]’de prefabrike beto- narme yapılara yükseklik sınırlaması getirilmiştir. Doğrusal deprem hesabı için, bağlantı tipleri ve taşıyıcı sistem türüne bağlı olarak Taşıyıcı Sistem Davranış Katsayıları ( R ), Dayanım Fazlalılığı Katsayıları ( D ) ile izin verilen Bina Yükseklik Sınıfları ( BYS ) Tablo 4.1’de verilmiştir. Tablo 4.1’e göre deprem etkilerinin tamamının çatı dü- zeyindeki bağlantıları mafsallı olan ve yüksekliği h max =12 m’yi geçmeyen süneklik düzeyi yüksek kolonlar ta- rafından karşılandığı tek katlı binalar için R =3 kabul edilirken, 12 m’den yüksek binalar için deprem etkilerinin tamamının bağlantıları MAB3, MAB4 tipi moment aktaran bağlantılar ile teşkil edilen binalarda R =5 alınarak yapısal hesaplar yapılmaktadır [22]. SAFECAST projesinde Türkiye’den İTÜ ve TPB’nin ortak yürüttüğü tam ölçekli deneysel çalışmalar kapsamında biri sanayi yapıları için, diğeri de konut ya- pıları için moment aktaran birleşim de- tayları geliştirilmiş ve İTÜ Yapı ve Dep- rem Mühendisliği Laboratuvarı’nda test edilmiştir [28,29]. Bu bağlantı ve ilgili detaylar TBDY-2018’de MAB3 tipi bağlantı olarak önerilmiştir. Şekil 16’da yüksekliği h 1 =13.50 m olan, Kırklareli OSB’de inşası tamam- lanmış prefabrike çubuk sistemli bir yapıya ait birleşim bölgesi tasarımı, detayları ve üretim/montaj aşamaları gösterilmiştir. Bu tip moment aktaran bağlantılarda (MAB4) pozitif moment- ler kolon guselerinde yönetmeliğin sağladığı minimum boyutlarda yer- leştirilen en az 4 adet pim, negatif moment ise kiriş uçlarından ve kolon tepesinden bırakılan filizler/ankraj do- natıları ile yerinde dökme betonarme bölge yardımıyla karşılanmaktadır [22]. Prefabrike yapı elemanlarının montajı tamamlandıktan sonra çatı se- viyesinde bırakılan birleşim bölgesinde yeniden kalıp hazırlanıp beton dökümü gerçekleşmektedir. Açıkta kalan çatı kirişi pimlerinin plaka ve somunları sı- kılarak detay tamamlanmaktadır. Şekil 15c’de birleşim bölgesinin son hali gösterilmiştir. Şekil 16. Çatı Seviyesinde Moment Aktaran Bağlantı Detayı (MAB4) Erdoğanlar Alüminyum A.Ş.-Prekast Beton a) Moment Aktaran Bağlantı Detayı b) Sistemin Montajı c) Özel Tasar- lanan Bölgede Beton Dökümünün Gerçekleşmesi a b c