Türkiye Prefabrik Birliği | Sayı: 151

MAKALE BETON PREFABRİKASYON TEMMUZ 2024 ◆ SAYI : 151 19 AVRUPA PREKAST BETON ENDÜSTRİSİNİN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK ALANINDA DEKARBONİZASYON VE DÖNGÜSEL EKONOMİ KAVRAMLARI ÜZERİNDEN DÖNÜŞÜMÜ GİRİŞ Gezegenimizi ilgilendiren sorunlar sa- dece ulusal sınırlara bağlı olmadığın- dan, ortak bir soruna ortak bir yakla- şım oluşturmak için küresel düzeyde harekete geçmemiz gerekmektedir. Konunun doğası gereği iklim deği- şikliği ile mücadele eden politikalar, iklim değişikliğinin etkilerini azaltma ve ortadan kaldırma motivasyonu ile 1960’lı yıllarda başladı ve son 60 yıldır küresel, ulusal ve yerel düzeyde birçok adım atıldı. Örneğin, 1988 yılında Bir- leşmiş Milletlere bağlı hükümetler arası bir organ olan IPCC, antropojenik iklim değişikliği hakkında bilimsel araştır- malar yapmak üzere kuruldu. 1997 yı- lında Kyoto Protokolü ile sanayileşmiş ülkeler için bağlayıcı emisyon azaltma hedefleri belirlendi. 2009 yılında küre- sel ısınmayı önlemek için ısınmayı 2°C altında tutmayı amaçlayan Kopenhag Anlaşması kabul edildi. Dahası, 2015 yılında Paris Anlaşması’nın kabul edil- mesi, küresel ısınmayı önlemeyi ve sı- caklık artışını 1.5°C altında tutmayı he- defliyor. Aynı yılda, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun 193 ülkesi tarafından 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri onaylandı. Bu küresel gelişmeleri taki- ben, 2019 yılında, Avrupa Komisyonu MSc Ebru AKGÜN E-mail: ea@bibm.eu Avrupa Prefabrik Beton Endüstrisi Federasyonu (BIBM) Sürdürülebilirlik ve Döngüsellik Uzmanı Avrupa Birliği’ni 2050’ye kadar iklim nötr hale getirmeyi amaçlayan bir dizi politika girişimi olan Avrupa Yeşil Mu- tabakatı’nı imzaladı. Bu mutabakatı ta- kiben, Avrupa Birliği’nde sürdürülebilir kalkınma intikalini gerçekleştirecek bir dizi politika ve yol haritaları hazırlan- maya başlandı. İnşaat sektörü karbon salınımı anlamında büyük rol oynayan endüstrilerden biri olduğundan, Avru- pa’daki inşaat sektörü de hem Avrupa Birliği’nde gerçekleşmekte olan siyasi adımlardan, hem de toplumdaki ve piyasadaki isteklerden etkilenerek de- karbonizasyon ve döngüsel ekonomi kavramlarını konuşmaya ve üzerine çalışmaya başladı. Bu bağlamda, tek- nik dönüşümün sadece siyasi adımlar aracılığıyla değil, aynı zamanda en- düstri ve piyasadan gelen adımlarla olacağına inanıyoruz. O nedenle BIBM olarak Avrupa’da ve dünyada prekast sektörünün sürdürülebilir dönüşümü- nü destekliyoruz. Bu dönüşümün par- çası olarak prekast beton yapı işlerinin dekarbonize edilmesini ve döngüsel ekonomiye geçişi gerekli görüyoruz. PREKAST BETON YAPININ DEKAR- BONİZE EDİLMESİ Yapı işlerinde net-sıfır-karbon, ham maddelerin çıkarılmasında, imalatta ve taşımada, kullanım aşamasında ve ömrün sonuna kadar karbondiok- sit emisyonlarında net sıfır dengesine sahip olmak anlamına gelmektedir. Avrupa prekast beton endüstrisinin he- defi, 2050’ye kadar bu net sıfır denge- sine ulaşmaktır. İlk olarak, emisyonları mümkün olduğunca azaltarak (ham- madde aşamasından yapı ömrüne kadar) değer zincirindeki tüm eylemle- rinde yer alan emisyonları en aza indir- gemeyi amaçlamaktadır. Emisyonlar, azaltma stratejileriyle minimize edil- dikten sonra, kalan emisyonları diğer stratejilerle ortadan kaldırmak gerekir. Son olarak, beton işlerinin genel kar- bon ayak izini (CO 2 eq/m²/yıl) düşür- meyi hedeflememiz gerekir. Prekast beton üreticilerinin ise bunu başarmak için iki aracı vardır: daha düşük karbon içeriğine sahip beton kullanmak (CO 2 eq/kg) ve daha az malzeme kullanmak için tasarımı optimize etmek (kg). Bir yapı işinden istenilen teknik işlevselliği elde etmek için, bu iki araç arasındaki ilişkiyi optimize etmek gerekir. Belirli bir tasarım için düşük karbonlu beton kullanmak, genel stratejinin sadece bir parçasıdır, çünkü daha az miktar- da ancak daha yüksek karbon içerikli beton kullanarak benzer veya hatta üs-