Türkiye Prefabrik Birliği | Sayı: 152

MAKALE BETON PREFABRİKASYON EKİM 2024 ◆ SAYI : 152 13 yatür elemanlar konulmuştur (Chen vd. 2016). Yapıların tasarımında depremsellik, bu makalede de bahsedildiği gibi gele- neksel olarak spektral ivme spektrumu baz alınarak tanımlanır. Daha sonra bu ivme talebinden kaynaklanan dayanım gerekliliği belirlenir. Englekirk ve çalış- ma grubuna göre, spektrumun sabit ivme bölümünde kalan yapılar için bu yaklaşım mantıklı olsa da, depremsel- liğin spektral hız ile tanımlanması daha doğrudur. Bunun sebeplerinden biri, inşaat mühendisliği yapılarının önemli bir kısmının içinde bulunduğu 0.5 s ile 4.0 s arasında doğal titreşim periyodu- na sahip yapıların dinamik tepkisinin, spektral hız ve spektral deplasman pa- rametrelerine bağlı olmasıdır. Bir baş- ka sebep, yapıların deprem davranışı- nın elastik sınırlar içinde kalmamasıdır. Şekil 3’te verilen spektrumlarda, 0.5 s ile 3.0 s periyodları arasında spektral hızın sabit bir değer çevresinde az farklılık gösterdiği, spektral ivmenin ise çok keskin değişiklikler gösterdiği göz- lemlenir. Hem yapının doğrusal olma- yan davranışı boyunca doğal titreşim periyodunda meydana gelebilecek de- ğişiklikler, hem de tasarım sürecinde doğal titreşim periyodlarının hesaplan- masındaki ufak sapmalarda spektral ivme değerlerinin fazla değişkenlik göstermesi spektral hızın daha doğru bir parametre olduğunu ortaya koyar. Deneyi yapılan bina örneğinin doğal titreşim periyodu, etkiyen deprem dü- zeyine göre 0.74 s ile 1.56 s arasında değişiklik göstermiştir. Şekil 3’te gö- rülebileceği gibi, bu periyod değerleri arasında spektral ivme değerinde ( S a ) yaklaşık 3 kat fark oluşurken, spektral hız değeri ( S v ) göreli olarak oldukça sabit gitmektedir. Sarsma masası deneyi sonuçları, en büyük kat ivmesi ve en büyük göreli kat ötelemesi parametrelerine göre Şekil 4’te gösterilmiştir. Tasarım, FB- 5:DEN67 yer hareketine göre, %2.50 göreli kat ötelemesi ve 0.9 g çatı iv- mesi hedef alınarak yapılmıştır. Yapı- sal eleman boyutları, hedef göreli kat Şekil 4. Deney sonuçları (Englekirk vd. 2017) Şekil 3. Sarsma masası deneylerinde kullanılan yer hareketleri ve ivme ( S a ), hız ( S v ) ve yerdeğiştirme ( S d ) spektrumları (Englekirk vd. 2017) Yer hareketi En büyük yer ivmesi (g) En büyük yer hızı (cm/s) En büyük yer deplasmanı (cm) FB-1:CNP100 0.21 23.50 8.78 FB-2:LAC100 0.18 23.05 9.31 FB-3:ICA50 0.21 26.22 5.83 FB-4:ICA100 0.26 28.40 7.32 FB-5:DEN67 0.64 63.74 20.08 FB-6:DEN100 0.80 83.57 33.02