Türkiye Prefabrik Birliği | Sayı: 154

MAKALE BETON PREFABRİKASYON NİSAN 2025 ◆ SAYI : 154 24 rim şekildeğiştirme davranışı dikkate alınarak, çok sayıda doğrunun kulla- nıldığı bir malzeme davranış modeli oluşturulmuştur (Şekil 23). Akma da- yanımı 590 MPa ve elastisite modülü 100 GPa olarak tanımlanmıştır. Sayısal modellerin oluşturulmasında çevrimsel davranışın tanımlanabilme- si için kinematik ve pivot olmak üzere iki ayrı davranış modelinden yararla- nılmıştır. Kinematik davranış modeli, SAP2000 yazılımı içerisinde tüm metal malzemeler için kullanılabilen genelleş- tirilmiş bir temel çevrimsel modeldir. Sünek malzemelerin kinematik pekleş- me davranışını etkili bir şekilde temsil edebilen ve elastik davranıştan plastik davranışa yumuşak bir geçiş yapabilen bir davranış modelidir. Sadeliği ve ha- sar parametrelerinden bağımsız olması sayısal modelleme için pratik bir seçim sunmaktadır. Ancak, kinematik model burkulmadan kaynaklı dayanım ve rijit- lik düşüşlerini öngörememektedir. Pivot davranış modeli, Takeda modeli- nin (Takeda et al. (1970)) değiştirilmiş bir versiyonu olarak çevrimsel davra- nıştaki düşüşlerin temsil edilebilmesi için bazı ( a 1 , a 2 , b 1 , b 2, η ) paramet- releri içermektedir. Bu model yükün boşalması ve tersine yüklenmesi ile ilgili kolların kesiştiği pivot noktaları tanımlamaktadır. α 1 ve α 2 yükleme- nin boşalması ile ilgili kolların rijitliğini kontrol etmek için kullanılırken, β 1 ve β 2 kuvvet-yerdeğiştirme ilişkisinin ikin- ci ve dördüncü bölgelerinde görülen sıkıştırma (pinching) etkisini sırasıyla çekme ve basınç kuvvetleri için tem- sil etmektedir (Dowell et al. (1998)). Pivot çevrimsel davranış modeline ait görsel Şekil 24’te verilmiştir. Her ne kadar bu davranış modeli tipik olarak betonarme elemanlar için kullanılsa da, parametreler α 1 = 10, α 2 = 10, β 1 = 1, β 2 = 1, and η = 0 olacak şekilde tanımlanarak çelik malzeme davranışı- na uyarlanmıştır. 6.3 Sayısal Analiz Sonuçlarının De- neysel Çalışma Sonuçları ile Karşı- laştırılması Kinematik ve pivot çevrimsel davranış modelleri kullanılarak gerçekleştirilen sayısal çözümlemeler ile elde edilen kuvvet-yerdeğiştirme ilişkileri farklılık- lar göstermektedir (Şekil 25). Her iki model için itme yönünde elde edilen kuvvet büyüklükleri deneysel çalışma ile neredeyse aynıdır. Ancak, çekme yönü için elde edilen kuvvet büyüklük- leri deneysel çalışmada ulaşılan kuvvet büyüklüklerinin altında kalmıştır. Kuv- vet-yerdeğiştirme ilişkilerinin birinci ve üçüncü çeyreklerinde, yükün boşal- dığı bölümler için elde edilen kolların eğimleri her iki davranış modeli için de oldukça yakın elde edilmiştir. İkinci ve dördüncü çeyreklerde kinematik dav- ranış modeli için kolların eğimi deney- sel çalışmaya göre daha yüksek, pivot davranış modeli için ise daha düşük elde edilmiştir (Şekil 25). Her iki davranış modeli kullanılarak gerçekleştirilen sayısal çözümlemeler ile elde edilen kuvvet-yerdeğiştirme çevrimleri ayrıklaştırılarak her bir çev- Şekil 23. A316 Sınıfı Paslanmaz Çeliğe Ait Gerçek ve Sayısal Modelde Kullanılan Gerilme-Birim Şekildeğiştirme İlişkisi Şekil 24. Pivot Çevrimsel Davranış Modeli (Ling et al. (2024))