Türkiye Prefabrik Birliği | Sayı: 155

MAKALE BETON PREFABRİKASYON TEMMUZ 2025 ◆ SAYI : 155 11 MAFSALLI PİMLİ BAĞLANTILARDA DEPREM KAYNAKLI DÜZLEM DIŞI GÖÇME DURUMLARININ ARAŞTIRILMASI ÖZET Geçmiş yıllarda ülkemizde meydana gelen depremlerde ve son olarak 6 Şubat 2023’te Kahramanmaraş-Pa- zarcık ve Elbistan’da meydana gelen M w =7.7 ve M w =7.6 büyüklüğündeki depremlerde, MFB1 tip mafsallı pim- li birleşimler kullanılarak imal edilen prefabrik betonarme endüstriyel ya- pılarda birleşimlerin düzlem dışı dav- ranışlarının sebep olduğu göçmeler meydana geldiği tespit edilmiştir. Bu tür birleşimlerin göçme mekanizma- ları ve düzlem dışı yük kapasitelerinin araştırıldığı bu çalışmada, Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği-2018’de bulunan mafsallı pimli birleşim detayları ve uy- gulamada görülen yapısal eksikliklerin birleşim davranışı üzerindeki etkilerini belirlemek için beş farklı durum sonlu elemanlar programı (ABAQUS) yardı- mıyla modellenmiştir. Mafsallı pimli birleşimlerde genellikle yapılan uygula- ma hatalarının, birleşimin deprem dav- ranışı üzerindeki etkilerini belirlemek amacıyla, pim deliği çevresi pürüzlü ve pürüzsüz, dolgu harcının olmadı- ğı, elastomerik mesnetin olmadığı, somun ve üst plakanın olmadığı du- rumlar modellenmiştir. Tüm birleşim modelleri için monotonik ve deprem ivme-zaman verisi ile zaman tanım alanında doğrusal olmayan analizler gerçekleştirilerek, yaşanan depremler- den sonra görülen göçme mekanizma- ları ile karşılaştırılmıştır. Tüm modeller için göçme mekanizması, yatay yük, deplasman, pim ve çevresindeki harç dolgusunda oluşan gerilme, şekil- değiştirme, basınç hasarı ve çekme hasarı gelişimleri belirlenerek deprem- lerde meydana gelen hasarlarla karşı- laştırılmıştır. Yönetmeliklerde belirtilen mafsallı pimli birleşim imalatı için belirtilen hususlardaki uygulama ek- siklikleri oluştukça, mafsallı birleşimin yatay yük taşıma kapasitesinin azaldığı görülmüştür. TBDY-2018 yönetmeliği- ne uygun olarak tasarlanan MFB1 tip mafsallı birleşimin, en yüksek kapasi- teye sahip olduğu belirlenmiştir. INVESTIGATION OF OUT-OF-PLANE EARTHQUAKE-INDUCED FAILURE MODES IN HINGED DOWEL CONNECTİONS In past earthquakes that occurred in Türkiye, particularly in the Mw=7.7 and Mw=7.6 earthquakes that struck Kahramanmaraş-Pazarcık and Elbistan on February 6, 2023, structural connection failures were observed in precast reinforced concrete industrial buildings utilizing MFB1-type hinged dowel connections. These failures were attributed to the out-of-plane behavior of the connections. In this study, which investigates the collapse mechanisms and out-of-plane load capacities of such connections, five different scenarios were modeled using the finite element software ABAQUS to evaluate the effects of the hinged dowel connection details specified in the Turkish Building Earthquake Code 2018 (TBEC- 2018), as well as common structural deficiencies encountered in practice. The scenarios included common implementation errors typically observed in hinged dowel connections, such as the presence or absence of surface roughness around the dowel hole, the lack of grout filling, absence of elastomeric bearings, and omission of the nut and top plate. For each connection model, nonlinear time-history analyses were conducted using both monotonic loading and non linear time history analysis using real earthquake acceleration-time data. Dr. Öğr. Üyesi Fırat KIPÇAK 2016 yılında Van Yüzüncü Yıl Üniversi- tesi İnşaat Mühendisliği Bölümü’nden mezun olmuştur. 2018 yılında aynı üniversitede yüksek lisans eğitimini tamamlamıştır. 2019 yılından itibaren Van Meslek Yüksekokulu’nda Öğretim Görevlisi olarak görev yapmaktadır. 2023 yılında Dicle Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Anabilim Dalı’nda dokto- ra derecesini almıştır. Betonarme ya- pılar, deprem dirençli yapılar ve yığma yapılar alanlarında bilimsel çalışmalar yürütmektedir.