Türkiye Prefabrik Birliği | Sayı: 155

MAKALE BETON PREFABRİKASYON TEMMUZ 2025 ◆ SAYI : 155 12 The resulting collapse mechanisms were then compared with those observed after actual seismic events. For all models, parameters such as collapse mechanisms, lateral load capacities, displacements, stress and strain distributions in the dowel and surrounding grout, as well as the de- velopment of compressive and tensile damage, were evaluated and compa- red with earthquake-induced damage patterns. The findings indicate that as implementation deficiencies in the construction of hinged dowel conne- ctions-contrary to code specificati- ons-increase, the lateral load-carrying capacity of the connection decreases. Among the modeled scenarios, the MFB1-type hinged connection de- signed in full compliance with TBEC- 2018 demonstrated the highest stru- ctural capacity. 1. GİRİŞ Türkiye ve Avrupa’daki sanayi yapıla- rının önemli bir bölümü prefabrik beto- narme yapılardan oluşmaktadır. Mey- dana gelen şiddetli depremler prekast teknolojisinde yenilikçiliği ve dirençli yapıların inşasını zorunlu kılmıştır (Gir- gin et al. 2021; Meydanli Atalay and Ozden 2021; Zoubek et al. 2013). Maf- sallı pimli birleşimlerle imal edilen pre- fabrik betonarme yapılarda donatı ve betonda süreksizlik meydana gelmek- tedir. Bu süreksizlik gerilme yığılmala- rına neden olarak hasarın birleşimlerde (süreksizliklerde) meydana gelmesine neden olmaktadır. Prekast kiriş ve kolon birleşimlerinin yapı güvenliğini doğrudan etkilediği ve çoğunlukla ya- pıdaki en zayıf bölüm olduğu birçok çalışmada ifade edilmiştir (Balineni et al. 2020; Magliulo et al. 2021; Shukri et al. 2019; Zoubek et al. 2021). En- düstriyel prefabrik betonarme yapı- larda çoğunlukla mafsallı pimli birle- şimler kullanılmaktadır (Balineni et al. 2020; Chakravarthy et al. 2018; Pavan Venkata Naga Sai et al. 2020). Prekast yapıların yönetmeliklerde belirtilen per- formans seviyesine sahip olabilmesi, uygun birleşim seçimine, elemanların yeterli detaylandırılmasına ve birle- şimlerin güvenli tasarım ve imalatına bağlıdır. Deprem ve patlama gibi ani yükler altında birleşimlerin dayanımı global yapı güvenliğini etkilemektedir. 6 Şubat 2023’te Kahramanmaraş-Pa- zarcık ve Elbistan’da meydana gelen M w =7.7 ve M w =7.6 büyüklüğündeki depremler sonucunda birçok yapı türü hasar almış veya yıkılmıştır (Yüksel et al. 2023). Yerinde dökme ve prefabrik betonarme yapılarda özellikle birleşim bölgelerinde beton veya donatı kusur- larının ağır hasara neden olduğu ifade edilmiştir (Avcil et al. 2023; Isik et al. 2023; SBB Report 2023). Depremler sonucunda mafsallı pimli birleşimler kullanılarak imal edilen bazı prefabrik yapıların istenen performansı göste- remeyerek kısmen göçtüğü ve/veya ağır hasar aldığı görülmüştür (Şekil 1) (Yüksel et al. 2023). Mafsallı bağlantılar esas çerçeve düz- leminde moment aktaramayan ancak kesme kuvveti ve eksenel kuvvet ak- tarabilen birleşimlerdir (TBDY 2018). Güncel deprem yönetmeliğimizde, kolonlara bağlantısı mafsallı olan ya da montaj aşamasında mafsallı olarak çalışan tüm taşıyıcı çatı kirişlerinde düşey ve yatay yükler etkisinde yanal stabilite hesapları yapılacağı belirtil- mektedir (TBDY 2018). Mafsallı pimli bağlantılarla inşa edilen birleşimlerin performansı çeşitli parametrelere bağ- lıdır. Bu parametreler arasında birleşen parçaların sayısı, birleşim bölgesinde kullanılan donatı ve çelik plakaların özellikleri, boşluk - pim (bulon) çapı ve sayısı, pim ile betonarme eleman Doç. Dr. Barış ERDİL 2001 yılında İstanbul Üniversitesi İn- şaat Mühendisliği Bölümü’nden lisans derecesini aldıktan sonra ODTÜ’de doktora programına başlayarak 2012 yılında doktora derecesini almıştır. 2012 yılından itibaren Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü’nde görev yapmaktadır. Dep- reme Dayanıklı Yapı Tasarımı, Yığma ve Ahşap Binaların davranışları konu- larında deneysel ve analitik çalışmalar yapmıştır. Prof. Dr. Mücip TAPAN 1977 yılında Van’da doğdu. İlk, orta ve lise öğrenimini Van’da tamamladı. 1999 yılında Gaziantep Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümünden me- zun olduktan sonra serbest mühendis olarak çalıştı. Bu sürede, Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü Deprem ve Yapı Mühendisliği Bölümünde yüksek lisans eğitimini tamamladı. Doktora eğitimini 2004 yılında YÖK bursu ile gittiği Ame- rika Birleşik Devletleri’nde Syracuse Üniversitesinde tamamlayıp, Yüzün- cü Yıl Üniversitesinde öğretim üyesi olarak çalışmaya başladı. ABD, SUNY University at Buffalo’da misafir öğretim üyesi olarak deprem izolatörleri üzerine ihtisas yaptı. İnşaat alanında ülkemize yeni teknolojilerin getirilebilmesi için farklı ülkelerde çalışmalarda bulundu. İnşaat teknolojileri alanında patentleri ve birçok bilimsel çalışması bulunmak- tadır.