Türkiye Prefabrik Birliği | Sayı: 157

MAKALE BETON PREFABRİKASYON OCAK 2026 ◆ SAYI : 157 9 Mekanik Ek ve Kalıcı Kaymanın Etkisi Mekanik manşonlar eğilme etkisinde neredeyse hiç deforme olmadıkları için, mekanik ekli prekast bağlantılar manşon bölgesinde azalmış eğriliklere maruz kalır. Bu da Şekil 7 (a)’da gös- terildiği gibi plastik mafsal boyunun kı- salmasına yol açar. Şekil 7 (b)’de gös- terilen makro modelde, mekanik ekin etkisini temsil etmek üzere kullanılan sıfır uzunluklu açısal yay elemanın ko- numu, aşağıdaki gibi tahmin edilebilen plastik mafsal boyunun orta kesitiyle hizalanacak şekilde ayarlanır. (11) L p sp mekanik ekli prekast bağlantı- nın azaltılmış plastik mafsal boyunu göstermektedir. β mekanik manşon bölgesinin rijit boy faktörüdür. 1 - H p / L sp terimi manşonların konum etki- sini yansıtmaktadır. Prekast bağlan- tının yanal davranışı, kesit analizi ve Denklem (1) yardımıyla elde edilebilir. Şekil 8’de gösterildiği gibi, plastik maf- sal kesitinin analizinde manşon böl- gesindeki kalıcı kayma (RS) etkisinin dikkate alınması gerektiği unutulma- malıdır. Kalıcı kaymaya sahip manşon bölgesinin eşdeğer elastisite modülü ( L equ ) şu şekilde ifade edilebilir: (12) Burada f y donatının akma dayanımını, L sp mekanik manşonun boyunu, L cr mekanik manşon bölgesinin boyunu göstermektedir. Yukarıda anlatılan makro modelleme yöntemi kullanıla- rak, farklı kalıcı kayma (RS) seviyele- rine sahip prekast kolon-temel bağlan- tılarının çevrimsel tepkileri Şekil 9’da gösterildiği gibi elde edilmiştir. Kalıcı kayma (RS) arttıkça rijitliğin azaldığı ve çevrimsel sıkışma (pinching) dav- ranışının şiddetlendiği görülmektedir. DİNAMİK ANALİZLER Özel moment çerçevesi (SMF) ve ortalama moment çerçevesi (IMF) olmak üzere iki tipik prekast prototip yapı oluşturularak, eleman bağlantı- larında kullanılan emülasyon oranının Şekil 6. Deney ve makro model sonuçlarının karşılaştırması Şekil 7. Mekanik donatı eki için makro model Şekil 8. Kalıcı kaymanın mekanik ekli do- natının çekme davranışı üzerindeki etkisi (a) Mekanik donatı ekinin eğrilik üzerindeki etkisi (b) Makro model L sp L sp H sp p L Mechanical couplers Deflected column Actual curvature Idealized curvature Reduced curvature Reduced plastic hinge length – 1 sp sp p p sp p p H L L L L L b æ ö = - - £ ç ÷ ç ÷ è ø RS y equ cr sp s cr cr f E L L L L b e = - + – 1 sp sp p p sp p p H L L L L L b æ ö = - - £ ç ÷ ç ÷ è ø RS y equ cr sp s cr cr f E L L L L b e = - +