MAKALE
BETON PREFABRİKASYON
NİSAN 2012
?
SAYI : 102
34
Oyulmalar nedeniyle etkin boyu uzayan saplamaların rijitlikleri değişmiş olmakta yapıda kullanılan saplama sayısı ve yapısal
özellikler nedeniyle bu durum iç kuvvet dağılımları üzerinde etkili olabilmektedir. Saplamanın sağladığı mesnetlenmenin tam
bir mafsal olarak basitleştirilmesinde güçlük vardır. Bu konuda SAFECAST kapsamında yapılan deneysel çalışmalardan bazı-
larının sonuçları Bölüm II de yer almaktdır. Ancak daha gerçekçi olan mafsallı yerine yarı mafsallı bir birleşimin ortaya çıktığını
varsaymaktır.
Hangi yöntem seçilmiş olursa olsun prefabrike yapıların tasarımında yapısal çözümleme ve boyutlandırma evreleri birbirine
uyumlu olmak durumundadır. SAFECAST projesi kapsamında yapılan deneysel ve kuramsal çalışmaların hepsi bu konuda
katkı oluşturmaya yöneliktir. Örneğin çeşitli eleman birleşimlerinin tek yönlü ve iki yönlü yükler etkisindeki davranışının deney-
sel çalışmalarla gözlenmesi yapısal modellerde kullanılacak bölgesel iç kuvvet–şekildeğiştirme bağıntılarının zaman içindeki
hızlı ve yavaş değişimi, çeşitli şekildeğiştirme düzeylerinde gözlenen hasar, enerji yutma kapasiteleri, bölgesel süneklikler,
şekildeğiştirme kapasiteleri ve göçme biçimleri konusunda çok önemli bilgiler sağlamaktadır. SAFECAST kapsamında ulaşı-
lan bu yöndeki bilgilerin bazıları Bölüm II de yeralmakla birlikte, elemanlar arasında kullanılan ve saplamalarla gerçekleştirilen
birleşimlerdeki davranışın yapısal çözümlemeye olabilecek etkileri aşağıdaki iki örnek üzerinde konunun önemini vurgulamak
üzere irdelenmektedir.
İki yönlü artan yükler etkisindeki bir saplama, kirişle kolonu birbirine bağlıyor olabileceği gibi bir döşeme elemanını kirişe ya
da yatay veya düşey konumdaki çevre panellerini birbirine, temele ya da kolon veya kirişe de bağlıyor olabilir, Şekil 37. Bu
birleşimler artan yüklerin başlangıcında saplamalarda kesme kuvveti ve kayma şekildeğiştirmeleri ağırlıklı bir gerilme - şekil-
değiştirme alanı oluştururken yükler arttıkça iki yönden durum değişmektedir. Saplama giderek daha çok çekmeye çalışırken
saplamanın çevresinde beton dayanımının kaçınılmaz olarak sınırları aştığı bölgelerde oyulmalar ortaya çıkacaktır, Şekil 38.
Şekil 38.
Saplama çevresinde ortaya çıkan oyulmalar
a) Kiriş ya da özel panellerde kesitlerin alt ve üst donatılarında
süreklilik sağlayan birleştirici eleman örneği
b) Alt ve üst donatılarda sürekliliğin sağlanmasına yönelik bir birleşim
Şekil 39.
Birleşimler
