MAKALE
BETON PREFABRİKASYON
NİSAN 2012
?
SAYI : 102
35
Saplamaya ek olarak yan yana gelen prefabrike elemanların eğilme donatılarının sürekliliğini sağlamak üzere çeşitli birleşim
elemanları tasarlanabilmektedir. SAFECAST kapsamında kullanılanlardan biri Şekil 39a da görülmektedir. Kesitin aktarabilece-
ği moment miktarının arttırılması amaçlanmaktadır. Bu belirli ölçüde sağlanabiliyor olsa da tam moment aktaran birleşim elde
edildiğini söylemek kolay değildir. Ortaya yarı rijit bir birleşim çıkmıştır, Şekil 39b.
Aşağıda yer alan iki örnekten birincisi mafsallı, yarı mafsallı, yarı rijit ve rijit birleşimlerin düzlem az katlı bir çerçevedeki etki-
lerini, yapısal modelin davranışı üzerinden göstermektedir. Çerçevenin simetrik alınmayışı da, simetrik olmayan kiriş birleşim-
lerinin böylesi çerçevelerde yük artımı yöntemi sonuçlarını nasıl etkileyebileceğini gösterebilmek içindir. İkinci örneğin amacı
ise yapısal özellikler nedeniyle var olan döşeme düzlem içi şekildeğiştirmelerinin bu tür birleşimler nedeniyle artarak sistem
davranışını nasıl değiştirebileceğini göstermektir.
Örnek 1
Oluşturulan iki açıklıklı ve üç katlı çerçeveler üzerinde kuramsal çalışmalar yapılmıştır, Şekil 40. İncelenen sistemde kolonlar
40
×40 cm kesitli ve %2 boyuna donatı oranına sahiptir. Kirişler ise 20×48.5 cm kesitli olup, tabla genişliği 120 cm dir.
Doğrusal olmayan davranış için kiriş uçlarında ve alt kat kolonlarının alt uçlarında plastik mafsallar tanımlanmış, bu kesitler
arasında elemanların elastik davranış sergilediği varsayılmıştır.
İlk olarak modellemede kullanılan zarf eğrisinin sistem davranışına etkisi irdelenmiştir. Bu amaçla Şekil 40 da verilen Tip A
çerçevesi kullanılmıştır. Birinci modelde kirişler için tanımlanan doğrusal olmayan birleşim modelinin anahtar değişkenleri
tek yönlü artan yükleme yapılarak elde edilen deneysel sonuçlardan, ikinci modelde ise iki yönlü artan yüklemeler yapılarak
elde edilen deneysel sonuçların zarf eğrilerinden alınmıştır. Her iki modelde de tekrarlı çevrimsel kolon deneylerinden elde
edilen sonuçlar üzerine oturtulan zarf eğrileri kullanılmıştır, Şekil 41, [Yüce, 2009]. Şekil 40 da verilen çerçevelerde mimari
nedenlerle iki açıklıktaki kiriş boyutları aynı olsa da dayanım değerleri farklı olacaktır. Kısa açıklıkta yer alan kirişte daha az
eğilme donatısı olması durumunu yansıtabilmek için, SAFECAST deneylerinden elde edilen ve 5 m lik kiriş için aynen kullanılan
zarf eğrisinin dayanım değerleri kısa kirişin sol ucunda %50, sağ ucunda ise %30 azaltılarak kullanmıştır. Çevrimsel malzeme
modellerinde
ß
boşaltma katsayısı 1.0, rijitlik ve dayanım azaltma katsayıları da 1.0 alınmıştır. Kayma oyulması olmadığı
varsayılarak ilgili katsayı 0.0 seçilmiştir. Kiriş kesiti için döşeme çekmedeyken 265 kNm, döşeme basınçtayken de 175 kNm
taşıma gücü momenti elde edilmiştir. Yine kiriş kesitinde akmaya karşı gelen dönme; döşeme çekmedeyken %1, döşeme
basınçtayken %0.6 olarak belirlenmiştir.
Şekil 40.
Kiriş uç birleşimleri farklı üç simetrik olmayan çerçeve
Tip A
Tip B
Tip C
