MAKALE
BETON PREFABRİKASYON
EKİM 2014
◆
SAYI : 112
10
Resim 11.
Helenistik dönem tiyatro uygulaması
Antik çağın Helen dönemini takiben,
Roma İmparatorluğun nerede ise tüm
Anadolu’yu ele geçirmesi ve uzun bir
barış dönemininde etkisi ve de ekono-
mik olarak zenginleşmesi, mühendislik
açısından da tekniklerin daha da geliş-
mesi ile tiyatro yapım yöntemleri de
değişmiştir. Mevcut tüm kentlerdeki
tiyatrolar restorasyona tabi tutulmuş,
yeni tiyatro binaları eğimli topoğraf-
yalar yerine düzlük alanlara kemer ve
tonoz teknikleriyle inşa edilmiş, planda
at nalı form yerine yarım dairelik - 180
derecelik bir form kullanılmış, kopuk
sahne yapısı yapının bir parçası olacak
şekilde düzenlenmiş ve 30 derecelik
kadim eğim anlayışından vaz geçil-
miştir. Bu dönemin Anadolu’daki en
önemli ve özgün uygulamaları Perge
(
M.S 150), Aspendos (M.S 175) Side
(
M.S 180) olarak görülebilinir. (5) (Re-
sim 12)
Resim 12.
Roma dönemi tiyatro uygulaması
Bugün Anadolu’da antik çağdan gü-
nümüze kadar gelmiş 115 antik kentte
119
tiyatro örneği halen bulunmak-
tadır. (4) Bunlar Helenistik ve Roma
dönemlerine takvimlenmekle beraber
Anadolu’da yaşamış tüm otantik halk-
lar benzer teknik ve mimari kavrayışlar-
la bu tür yapıları inşa etmişlerdir.Hatta
Roma sonrasında özellikle Selçuklu
döneminde pek çok yapı restorasyon
ve bakım görmüştür ki, Aspendos an-
tik tiyatrosu buna en önemli örnektir.
Ülkemiz coğrafyasında bizlere kültürel
miras bu yapılar ile ilgili çok önemli
bir çalışma
“
Anadolu Antik Tiyatrola-
rı - YEM Yayını” adı ile Sayın Yaşar
Yılmaz
tarafından 2009 yılında yayın-
lanmıştır. (4) Bu çalışmaya da esas iti-
barıyla yön verende bu yayın olmuştur.
İlgi yayın bilgilerinden hareketle Helen
-
Roma ve özgün Anadolu halklarının
inşa ettiği farklı bölgelerdeki tiyatro
yapılarının örnek teknik özellikleri tablo
1’
de derlenerek toplanmıştır.
Antik dönem tiyatrolarının tamamında
yer seçimi, oturma yerleri eğiminin
belirlenmesi, ışınsal izleyici bölüm
ayrımları-merdivenler, modüler tribün
ve basamak elemanları uygulaması,
sahne bölümünün yine modüler ele-
manlarla çözülmesi, yapı içinde sunak
kısmından - seçkin kişiler koltuklarına
ve drenaj kanallarına kadar her şeyin
planlı olması bu yapılarda önemli bir
tasarım ve mühendislik bilgisinin oldu-
ğunun göstergesidir.
Tablodan da görüleceği üzere Helenis-
tik dönem tiyatro yapılarında eğim or-
talama olarak 30 derece civarında ol-
makta ve izleyici oturma yerleri (tribün
elemanları ) rıht yükseklikleri ortalama
41
cm civarında bulunmakta ve yine
izleyici oturma yerleri genişlikleri de 60
cm ila 79 cm arasında değişmektedir.
Tüm tiyatrolarda ışınsal ara merdiven-
lerde basamak elemanları da benzer