MAKALE
BETON PREFABRİKASYON
EKİM 2014
◆
SAYI : 112
13
ise Efes, Pergamon, Metropolis ve
Perperene tiyatrolarında görülen iki
parçalı çözüm yöntemidir. Bu çözüm
şeklinde basamak elemanları yatay ve
düşey olarak iki parça halinde tasar-
lanmış, üretilmiş ve yerine konmuştur.
Yatay elemanların kalınlıkları 9-11 cm,
düşey parçaların kalınlıkları ise 11 cm
civarında tutulmuş, oturma kısmı ile
ayak kısmı arasında yatayda bir kırım
ile düşüklük yapılmış ve mermerden
imal edilmiş modüler elemanlardır. El-
bette ki monte edilen parça ağırlığı bu
çözümde hafif olmuş, bu nedenle de
daha süratli ve yüksek seyirci kapasi-
tesinde inşa edilmişlerdir.
Bu yönteme ait bir çizim ve uygulama
örneği yanda verilmiştir. (Çizim 2)
Antik dönem tiyatro tribün elemanı
uygulamalarından belki de en ilginci
en az uygulanmış olan ve en eskisi
sayılabilecek yöntemdir. Priene ve Ai-
gai tiyatroları M.Ö 340 yıllarında yapıl-
mış ve en az üç parçadan oluşan bir
çözümdür. Kilit taşı adı verilebilecek
planda T formunda rıht yüksekliğinde
ve en az basamak genişliğinde bir ele-
man basamak uzunluğunun iki ucuna
yerleştirildikten sonra planda T iç yü-
züne dik düşey parça yerleştirilmiş,
bundan sonra da iki kilit taşı arasına
bunlara mesnetlenecek şekilde oturma
bileşeni yaklaşık 80 cm uzunluğun-
da oturtulmuştur. Yatay eleman olan
oturma bileşeni kalınlığı 11 cm, düşey
kapak elemanı kalınlığı ise 4 cm civa-
rında üretilmiştir (Çizim 3). Bu noktada
Priene’nin Aigai’den farkı kilit taşlarının
altında dikdörtgen prizma formunda
ayrıca temel taşlarının da bulunma-
sıdır. Esasen bu yöntem topoğrafya
reglajının en az olduğu ve minimum
kaldırma ağırlıklarına sahip çok parçalı
rasyonel bir çözüm tekniğidir. Yazarın-
da yerinde yaptığı gözlemler sonucun-
da kayaç olarak yerel mermer kayna-
Çizim 2.
Tribün basamak elemanı çözümü yöntem 2
Resim 14.
Tribün basamak elemanı uygulaması yöntem 2 / Metropolis
Pergamon Antik Yukarı Tiyatrosu
Özgün Ölçüleridir (cm)