MAKALE
BETON PREFABRİKASYON
EKİM 2014
◆
SAYI : 112
15
edilmektedir, elbette ki gelişen tekno-
lojik imkanlarla artık kiriş formunda
ve genellikle basit mesnetli olarak uy-
gulanmakta olup, uygulana gelen rıht
yüksekliği 47 cm, basamak genişliği
ise 84 cm civarında belirlenmektedir.
Belirlenen bu tribün elemanları ölçü-
lerde günümüz stadyumlarında seçi-
len ergonomik eğimin 29-30 derece
civarında olduğunu göstermektedir.
Modüler olarak çözülen prefabrike
betonarme tribün elemanları, tasarım-
üretim-nakliye ve montaj süreçlerini
izleyerek tamamlanmaktadır. Bugünün
koşullarında 30.000 kişilik bir stad-
yumun tribün elemanları prefabrike
bileşen sayısı 3000 civarında olmakta
olup, çeşitli kriterler açısından da en
pratik uygulama şeklidir. (Resim 17)
Ayrıca tiyatrolar ve stadyumlar dışında
antik dönem anıtsal yapıları ve stoa’la-
rındaki tüm yatay ve düşey elemanlar
da benzer yapım kültürü ile yapılmıştır.
Genellikle taşıma kolaylığı için sütun
elemanları tornalarda dairesel kesite
çevrilmiş ve üzerlerine çeşitli yivler taş
işçiliği ile açılmış, her bir sütun çeşitli
parçalardan oluşturulmuş, parça yük-
seklikleri yaklaşık 120 cm civarında
tutulmuş ve gerek kaldırma-taşıma
gerekse birbirlerine düşeyde bağlantı
amacıyla parça üzerinde çeşitli rezer-
vasyonlar bırakılmış ve düşeyde bağ-
lantı elemanı olarak da metal bağlantı
parçaları kullanılmıştır. Kullanılan bu
metal parçaların bir başka işlevi de
her bir elemanı diğerine göre şakülüne
merkezleyerek getirmek amaçlı olduğu
da açıktır. (Resim 18 a)
Sütunların yatay eleman olan kiriş
oturmaları genellikle 90 derecelik ke-
simlerle tam oturma şeklinde ve sütun
çapının yarısına kadar oturma boyu ile
uygulanmış, bazı örneklerde ise sütun
ve kiriş uçları 45 derecelik açı olacak
şekilde kesilmiş ve oturmalar 45 de-
recelik açı ile verev şekildemesnetlen-
miştir. (Sagalassos) (Resim 18 b)
Resim 18 (a).
Sütun uygulama örnekleri (Priene)
Resim 18 (b).
Sagalassos sahne yapısı
Resim 17.
Günümüzde stadyumlarda prefabrik betonarme tribün elemanı uygulaması
(
Günkut Barka arşivinden)