Türkiye Prefabrik Birliği | Sayı: 130

MAKALE BETON PREFABRİKASYON NİSAN 2019 ◆ SAYI : 130 11 kesit yüksekliği kullanılabilmektedir. Her ne kadar bu detaylar bağlantının yapılabilirliği ve yapısal performan- sını arttırmak amacıyla geliştirilmiş olsa da; deney sonuçları, geleneksel betonarme kolon-kiriş bağlantılarıyla karşılaştırıldığında BPf kolon-kiriş bağ- lantılarında ciddi çapraz kesme çatlak- larının oluştuğunu ve enerji tüketim ka- pasitesinin önemli miktarda azaldığını göstermiştir. Söz konusu çalışmada, Şekil 1-b’de verilen bağlantının tam ölçekli haline tersinir-tekrarlı yükleme uygulanmıştır. Deney sonuçlarından; numunelerin göçme şekli ile dayanım, rijitlik, enerji yutma ve şekildeğiştirme kapasitesi gibi önemli yapısal perfor- mans özellikleri değerlendirilmiştir. Bu sonuçlara dayanarak, kapasite azalmasının nedenleri açıklığa kavuş- turulmuş ve kolon-kiriş bağlantılarının tasarımına yönelik önerilerde bulunul- muştur. ARAŞTIRMANIN ÖNEMİ Son yıllarda, bir çok ülkede U şeklin- de KKE ve/veya çok katlı tek parça BPf kolon uygulamaları yapılmıştır. Bu sistemlerin kolon-kiriş bağlantısında yerinde dökme beton kullanıldığından, bağlantının deprem etkisindeki davra- nışının geleneksel betonarme bağlan- tılar ile benzer olması beklenmektedir. Buna karşın; tersinir tekrarlı yükleme etkisinde gerçekleştirilen deneyler, KKE kullanılarak oluşturulan kolon-ki- riş bağlantısının rijitlik ve enerji tüketim özelliklerinde ilerleyen çevrimlerde be- lirgin bir düşüş olduğunu göstermiştir. Kapasitedeki bu azalma, KKE kullanımı nedeniyle kolon-kiriş bağlantı bölgesi etkin genişliğinin azalmasına ve artan kesme kuvveti istemine bağlanmıştır. Bu bağlantı şeklinin yapısal davranı- şını iyileştirmek üzere, ankraj başlıklı donatılara dayalı bir güçlendirme yön- temi önerilmiş ve etkinliği deneyler ile gösterilmiştir. DENEY PROGRAMI Bu çalışmada 1/1 ölçekli 6 adet iç ko- lon-kiriş bağlantı bölgesinin deneyleri yapılmıştır. Beş numune KKE ile üre- tilmiş kirişlerden oluşmaktadır (SP1- SP5). Bir numune ise geleneksel beto- narme (CP) olarak üretilmiştir. Numu- neler güçlü kolon-zayıf kiriş yaklaşımı- na uygun olarak ACI 550.1R-09 [7] ve ACI 318-08’e [8] göre tasarlanmıştır. Numunelerin özellikleri ve değişkenler Tablo 1’de sıralanmıştır. SP1 numunesinin özellikleri, boyut- ları ve donatı detayları Şekil 2-a’da gösterilmiştir. Kolonun alt mafsaldan yatay yük tatbik noktasına kadar olan net yüksekliği h =2700 mm’dir. Ki- rişin iki mesnet arasındaki uzunluğu l =4762 mm’dir. Kiriş kesiti 400×700 mm, kolon kesiti 600×750 mm’dir. Donatılar moment aktaran bağlantıyı oluşturacak şekilde ACI 318-08 [8]’e göre tasarlanmıştır. KKE nın içi yerin- de dökme beton ile doldurulmuş, üstte ve altta dörder adet F 32 (D=32mm) donatı kullanılmıştır. Donatı sıklığından kaçınmak üzere, F 32 gibi büyük çaplı donatı seçilmiştir. Kiriş plastik mafsal bölgesinde kullanılan etriyelerin ( F 13) aralığı 120 mm dir. Bu değer, pozitif moment için KKE hariç olarak hesapla- Tablo 1. Deney numunelerinin özellikleri