Türkiye Prefabrik Birliği | Sayı: 143

MAKALE BETON PREFABRİKASYON TEMMUZ 2022 ◆ SAYI : 143 15 aşmıştır. Ana çatlak genişlemeye ve çatallanmaya devam etmiş, böylece kolon yüzeyinden 300 mm mesafede kiriş üzerinde X şeklinde bir çatlak ağ bölgesi meydana gelmiştir. 56 mm yerdeğiştirme adımında (%3.11 öte- lenme oranı) ana çatlağın etrafında beton dökülmesi gözlenmiştir. Kirişin büyük ölçüde hasar aldığı bu aşama- da, betonarme kolonda sadece birkaç çatlak gözlenmiştir. Yerdeğiştirme adı- mı 72 mm’ye (%4.00 ötelenme oranı) çıkarıldığında, X-şekilli çatlak ağ böl- gesinde 5-10 mm çaplı beton parçala- rın düşmesiyle, etriyeler ve boyuna do- natılar gözle görünür hale gelmiştir. 72 mm’lik yerdeğiştirme adımının üçüncü çevriminde yatay yük taşıma kapasi- tesi %20 kadar azalmış ve APHJ-0-0 numunesinin deneyi sonlandırılmıştır. Kolon yüzünden 300 mm mesafede kiriş kesitine yapay plastik mafsalın yerleştirildiği APHJ-1-300 numunesin- de, 10 mm’lik yerdeğiştirme adımında kirişin üst ve alt yüzlerinde birkaç eğil- me çatlağı oluşmuştur. Yerdeğiştirme 14 mm’ye çıktığında, diğer çatlakların uzunluğu ve genişliği sabit kalırken, kiriş alt başlığında kolon yüzüne yakın konumda bir eğilme çatlağı belirmiştir. Enerji sönümleme levhalarında plastik şekildeğiştirmeler gözle görülür se- viyeye gelmeye başlamıştır. İçteki iki levhanın düzlem dışı yerdeğiştirmesi 3-5 mm civarında iken, dış levhaların yerdeğiştirmesi daha küçük kalmıştır. Yerdeğiştirme 20 mm düzeyine ulaş- tığında, tüm enerji sönümleme levha- larında düzlem dışı burkulma şekilde- ğiştirmeleri belirgin hale gelmiştir. Bu aşamada, enerji sönüm sisteminin uç levhası ile Lug-L ve Lug-R'nin alın lev- haları arasındaki boşluk, çekme böl- gesinde ilk kez ortaya çıkmıştır. Yer- değiştirme 40 mm’ye yükseldiğinde, enerji sönüm levhalarının büyük şekil değiştirmesine bağlı olarak iki levha birbirine değmeye başlamıştır. 80 mm’ye ulaşan yerdeğiştirmeye kadar yükleme yapıldığında, taşıma kapasi- tesi kaydedilen en büyük kapasitesinin %80’ine düşmesine ve deney teorik olarak sonlandırılmış olmasına karşın çatlak genişliklerinde ve uzunluklarında kayda değer bir artış tespit edilmemiş- tir. Bu durum doğrusal olmayan şekil- değiştirmelerin enerji sönüm levhala- rında yoğunlaşmasıyla açıklanabilir. Enerji sönüm levhaları büyük düzlem dışı şekildeğiştirmelere maruz kalma- larına karşın, bu levhalar ile uç levhala- rı arasındaki kaynak dikişlerinde belir- gin hasar olmadığı gözlenmiştir. Kolon yüzünden 600 mm mesafedeki kiriş kesitine yapay plastik mafsalın yerleştirildiği APHJ-1-600-N ve APHJ- 1-600-F numunelerinde; uygulanan Şekil 10. Göçme mekanizmaları