Türkiye Prefabrik Birliği | Sayı: 143

MAKALE BETON PREFABRİKASYON TEMMUZ 2022 ◆ SAYI : 143 21 ğiştirme sapmaları büyük ölçüde de- ğişmekte (%20’den daha fazla), ancak yerdeğiştirme 10 mm’den büyük ve -10 mm’den küçük olduğunda, sap- maların neredeyse tamamı %20’nin altına inmektedir. Bu sonuçlara göre, -10 mm ve 10 mm yerdeğiştirme ara- lığı haricinde, enerji sönüm levhasının yerdeğiştirme düzeyi arttıkça düzgün yayılı şekildeğiştirmeye sahip olduğu varsayımı yapılabilir. APHJ-1-300 ve APHJ-1-600-N numu- nelerinin kirişlerinde akma yerdeğiştir- mesi sırasıyla 8.47 mm ve 15.52 mm olarak belirlenmiştir, Tablo 2. APHJ- 1-300 numunesi için 10.00 mm ve APHJ-1-600 numunesi için de 20.00 mm yerdeğiştirme adımlarında ener- ji sönüm levhasındaki S3-1, S3-2 ve S3-3 şekildeğiştirme ölçerlerinden elde edilen şekildeğiştirme çevrimleri Şekil 21’de verilmiştir. Enerji sönüm levhasının çekme ve basınç bölgesin- de kaydedilen en yüksek şekildeğiştir- me değerleri, her bir çevrimde hedef yerdeğiştirme değerine yakın bir ara- lıkta meydana gelmiştir. Ayrıca APHJ-1-300 numunesi en büyük şekildeğiştirme değerine, ba- sınç bölgesinde 8.47 mm’lik yerde- ğiştirmede ulaşmasına karşın çekme bölgesinde 8.86 mm’lik yerdeğiştir- mede ulaşmıştır. Benzer durum APHJ- 1-600-N numunesi için de geçerlidir. Bu durumda, ACPH ’nin eğilmede aktığı yük değerinin, basınç etkisindeki enerji sönüm levhasının akma yükü tarafın- dan kontrol edildiği, çekme etkisinde- ki enerji sönüm levhasının aynı anda akmasının gerekli olmadığı sonucuna ulaşılmaktadır. 5. SONUÇLAR Önüretimli betonarme taşıyıcı sistem- lerin deprem yükleri etkisindeki perfor- mansını artırmak ve etkili bir şekilde kontrol edebilmek için, değiştirilebilir ve kontrol edilebilir bir yapay plastik mafsal ( ACPH ) geliştirilen bu çalışma- da, üç farklı numune ile yapılan kap- samlı incelemeye dayanarak aşağıdaki sonuçlar çıkarılabilir: (1) Yerinde dökme kiriş-kolon birleşimi (APHJ-0-0) tipik eğilme göçmesi dav- ranışı sergilerken, kolon hiç hasar al- mamış, kolon yüzüne yakın kiriş ucun- da ciddi hasar oluşmuştur. ACPH ’li numunelerde (APHJ-1-300, APHJ- 1-600-N ve APHJ-1-600-F) göçme modları, hasarın esas olarak enerji sönüm levhasında yoğunlaşması ve betonarme taşıyıcı sistem elemanla- rının hasar görmesinin büyük ölçüde önlenmesi şeklinde ortaya çıkmıştır. ACPH ’nin performansı, kiriş-kolon birleşiminin göçme modu üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. (2) ACPH ’nin konumu, önüretimli taşı- yıcı sistemin performansını ve göçme modunu önemli ölçüde etkilemektedir. ACPH ile kolon yüzü arasındaki mesa- fe ne kadar fazlaysa, bu aralıkta kalan kiriş kesitinde o kadar çok sayıda ve uzunlukta çatlak meydana gelmiştir. Mesafenin artmasıyla, APHJ ’nin ta- şıma kapasitesi artarken, süneklik ve enerji sönümleme kapasitesi gibi özel- likleri azalma eğilimi göstermiştir. (3) Yerinde dökme birleşimin çev- rimsel yük-yerdeğiştirme eğrisi, daha belirgin bir çevrim sıkışması özelli- ği gösterirken, ACPH ’li numunelerin yük-yerdeğiştirme eğrisinin yaklaşık dikdörtgen şekle sahip olduğu göz- lenmiştir. Ayrıca, APHJ1-600-F’nin üç enerji sönüm levhası deney aleti arızası nedeniyle hasar almış olma- sına karşın yük-yerdeğiştirme eğrisi, ACPH ’nin yeterli ve mükemmel enerji sönümleme kapasitesini yansıtan dol- gunluğunu korumuştur. (4) Q235B sınıfı çelik ile üretilen enerji sönüm levhalarına sahip olan ACPH , kiriş-kolon birleşiminin süneklik per- (a) APHJ-1-300’ün şekildeğiştirme- yerdeğiştirme eğrileri (b) APHJ-1-600-N’nin şekildeğiştirme- yerdeğiştirme eğrileri Şekil 21. Enerji sönüm levhalarının şekildeğiştirme çevrimleri. Şekil 20. Şekildeğiştirmeler arasındaki en büyük sapma değerleri