Türkiye Prefabrik Birliği | Sayı: 148

MAKALE BETON PREFABRİKASYON EKİM 2023 ◆ SAYI : 148 19 İncelenen üç yönetmelik arasında C B değeri üzerinden bir karşılaştırma yapıldığında; sıralama Japon Yapı Standartları Yönetmeliği, Eurocode ve ABD yönetmeliği şeklinde gerçekleş- mektedir. Bu fark sadece deprem yer hareketinin büyüklüğünden değil, aynı zamanda kullanılan değişkenlerdeki farklılıklardan da kaynaklanmaktadır. ABD yönetmeliğinde hedef yapısal göçme riski 50 yılda %1 olmasına kar- şın, tasarım deprem kuvveti 2/3 katsa- yısı ile küçültülmektedir. Bu durumda geri dönüş periyodu yaklaşık 500 yıl olmakta ve incelenen diğer yönetme- likler ile karşılaştırılabilir olmaktadır. 2/3 katsayısıyla azaltılan deprem kuv- veti sünek çerçeveler için 1/ R =1/8 ile küçültülmektedir. Buna bağlı olarak, kısa periyot durumunda en küçük C B değerini ABD yönetmeliği vermiştir. 1 s periyot durumunda ise üç yönetmelik arasındaki fark küçüktür. Eurocode ve ABD yönetmelikleri yaklaşık aynı so- nucu verirken, R t ve tasarım davranış spektrumları arasındaki farklılıklar ne- deniyle Japon yönetmeliği en büyük C B değerini vermektedir. 8. SONUÇLAR Japonya’da meydana gelen büyük depremlerin neden olduğu hasarlar sonrasında deprem yönetmeliklerin- de büyük değişiklikler yapılmıştır. 19. yüzyılın sonlarında başlayan sismoloji ve deprem mühendisliği araştırmaları, 20. yüzyılda büyük gelişmeler göste- rerek depremlerin yol açtığı hasarların azaltılmasına katkı sağlamıştır. Ancak 20. yüzyılın son on yılında, ABD’de yaşanan 1994 Northridge Depremi, 1995 de Japonya’da yaşanan Büyük Hanshin-Awaji Depremi, 1999 da Türkiye’de yaşanan Marmara Depremi ve 1999 da Tayvan’da yaşanan Büyük Tayvan Depremi ciddi hasarlara ne- den olmuştur. 21. yüzyılda dünyada depremler daha sık meydana gel- mektedir: 2004 Endonezya Sumatra Depremi, 2006 Pakistan Kashmir Depremi, 2006 Endenozya Central Java Depremi, 2008 Çin Wenchuan Depremi, 2009 Endonezya Western Sumatra Depremi, 2010 Haiti Depremi, 2010 Şili Depremi, 2011 Büyük Doğu Japonya Depremi, 2023 Türkiye Kahramanmaraş Depremi gibi. Deprem zararlarını hala yaşıyor ve kayıplar veriyor olsak da can ve mal güvenliğini korumayı amaçlayan “dep- reme göre tasarım konusu” gelişmeye devam etmektedir. 9. KAYNAKLAR 1. Ishiyama, Y. “Introduction to Earthquake Engineering and Seismic Codes in the World”, IISEE Lecture Note, Feb. 2023. 2. Ishiyama, Y. “Seismic Codes and Structural Dynamics <New edition> (in Japanese)”, Sanwa- shoseki, 2018.4. 3. ISO 3010, “Bases for design of structures – Seismic actions on structures”, Third edition, 2017-03. 4. European Committee for Standardization (CEN), “Eurocode 8: Design of Structures for Earthquake Resistance - Part 1: General Rules, Seismic Actions and Rules for Buildings”, 2004.12. 5. International Code Council (ICC), “2015 International Building Code (IBC)”, 2014.5. 6. American Society of Civil Engineers (ASCE), “ASCE/SEI7-16 Minimum Design Loads and Associated Design Criteria for Buildings and Other Structures (ASCE7)”, 2017. 1 Yüksek deprem risk durumu için; deprem yer hareketi büyüklüğü, en büyük yer ivmesinin (PGA) yerçekim ivmesine oranı cinsinden verilmiştir. 2 2.5 kısa periyotlu yapılar için ivme cevabı büyütme çarpanıdır. 3 C 0 =1.0 için “Z C 0 ”nın dönüş periyodu olarak, yaklaşık 500 yıl olarak tahmin edilebilir 4 Tasarım büyüklüğünü elde etmek için, spektral ivme 2/3 ile çarpılır, böylece dönüş periyodu yaklaşık 500 yıl olur. 5 Rt nin üç eğrisi, zemin profili Tip 1 (sert zemin) için k S =1.0, zemin profili Tip 2 (orta zemin) için 1.5 ve zemin profili Tip 3 (yumuşak zemin) için 2.0 olduğunu gösterir. 6 Doğrusal olmayan analiz için kullanılan D s büyüklüğünün en küçük değeri 0.3 dür. Doğrusal analiz için benzer değerlerle karşılaştırmak amacıyla değer 0.25 – 0.30 a düşürülmüştür. 7 Deprem riski yüksek bölgede, sert zemin üzerine mesnetlenmiş düzenli sünek çerçeve türü taşıyıcı sistemler için tasarım taban kesme kuvveti katsayısı ilgili sayısal büyüklüklerin çarpımı ile hesaplanır.