Türkiye Prefabrik Birliği | Sayı: 148

MAKALE BETON PREFABRİKASYON EKİM 2023 ◆ SAYI : 148 18 7. FARKLI DEPREM YÖNETMELİK- LERİNDEKİ YAKLAŞIMLARIN KARŞI- LAŞTIRILMASI Tablo 3, tasarım deprem kuvvetini he- saplamak için ISO 3010 da yer alan farklı değişkenlerin, Yapı Standartları Yönetmeliği (Japonya), Eurocode 8 (Avrupa Topluluğu) ve IBC-ASCE 7 (ABD) deki değişkenler ile karşılaştır- masını sağlamak üzere oluşturulmuş- tur. Yüksek deprem riski bulunan bölgede, sert zemin üzerine mesnetlenmiş kısa periyotlu ve 1 s periyotlu düzenli sünek betonarme çerçeveler için, tasarım ta- ban kesme kuvveti faktörü C B hesap- lanmıştır. Japon Yapı Standartları Yönetmeliğine göre, Z =1.0, C 0 =1.0 ve D s =0.3 ün çarpımı kısa periyot için C B =0.30 de- ğerini vermektedir. Bu değer, doğrusal olmayan analiz yöntemiyle belirlenen en büyük dayanımın (Şekil 13’teki Q y ) kontrolünde kullanılır. En büyük daya- nımın, doğrusal analizden bulunan de- ğerden yaklaşık %20 kadar büyük ol- ması beklenir. Kısa periyot için R t =1.0 ve 1 s periyod için R t =0.64 olduğun- dan (Şekil 10 Tip 1), kısa periyotlu yapı için yaklaşık C B =0.25–0.30, 1 s periyotlu yapı için de C B =0.16–0.19 değerleri hesaplanır. Eurocode’da; deprem yer hareketi bü- yüklüğü a g =0.4–0.5 (g), C Tipi Zemin için S =1.15, davranış büyütme oranı 2.5 ve yapısal tasarım faktörü de 1/ q =1/(4.5 × 1.3) olarak belirlenir. Bu büyüklüklerin çarpımı ile kısa periyot durumunda C B =0.20 – 0.25 değeri elde edilmektedir. k R kısa periyot için 2.5, 1 s periyot için 1.5 olduğundan, 1 s periyot durumunda C B =0.12 – 0.15 olarak hesaplanmaktadır. ABD yönetmeliğinde, S DS =(2/3) F a S S ifadesindeki F a =1.2 (zemin sınıfı C) ve S S =2.0 olarak alınmıştır. C B , S DS ile 1/ R =1/8 in çarpımı olduğundan, kısa periyot durumu için C B =0.20 değeri hesaplanır. F v =1.4 ve k R kısa periyot için 2.5, 1 s periyot için 1.25 olduğun- dan, 1 s periyot durumunda C B =0.12 değeri hesaplanır. Şekil 14 İtme analizi (“o” plastik mafsalların konumlarını göstermektedir.) Tablo 3 Tasarım depremi etkisinin belirlenmesi için kullanılan değişkenlerin karşılaştırılması a) Elastik durum b) Plastik mafsalların oluşumu c) Mekanizma durumu Değişkenler ISO Japonya Eurocode 8 ABD Yük (önem) faktörü γ E,u Yok [1.0] γ I [1.0] I e [1.0] Bölge değişkeni k Z Z [1.0] a g haritaları S S , S 1 haritaları Deprem büyüklüğü*1 k E,u C 0 /2.5 *2 [0.4] a g [0.4 – 0.5] S DS /2.5 *2 [0.53] Dönüş periyodu 500 yıl *3 475 yıl 5,000 yıl *4 Zemin faktörü k S R t *5 için üç eğri S [1.2] F a, F v [1.2, 1.4] Yapısal tasarım faktörü k D D s [0.25 – 0.3] *6 1/q [1/5.85=0.171] 1/ R [1/8=0.125] Tasarım davranış spektrumu k R 2.5 R t *2 [2.5, 1.6] k R [2.5, 1.25] k R [2.5, 1.25] Yapı yüksekliği boyunca deprem kuvveti dağılımı k Fi Alt satıra bakınız Baskın moda göre Ters üçgen – parabolik dağılım Yapı yüksekliği boyunca deprem kuvvetinin dağıtım değişkeni k Vi A i Üst satırda bakınız Üst satırda bakınız CB*7 (kısa periyot) (1 s periyot) 0.25 – 0.30 0.16 – 0.19 0.25 – 0.30 0.16 – 0.19 0.25 – 0.30 0.16 – 0.19