Türkiye Prefabrik Birliği | Sayı: 152

MAKALE BETON PREFABRİKASYON EKİM 2024 ◆ SAYI : 152 18 5. Binanın tasarımında Eşdeğer Dep- rem Yükü yöntemi kullanılmıştır. Top- lam taban kesme kuvveti V te , TBDY- 2018 Denklem 4.19 kullanılarak bu- lunmuştur. Taşıyıcı sistem davranış katsayısı R, TBDY-2018 Tablo 4.1’de bu tip sistemler için 3 olarak verilmiş- tir. 6. Hesaplanan taban kesme kuvve- ti kütle merkezlerine etkitilmiş ve bu statik yükler altında azaltılmamış göreli kat ötelemesi δ i /h i hesaplanmıştır. Göreli kat ötelemesi, Tablo 4’te veri- len sınır değer 2%’den büyüktür. Bu sebeple kolon boyutları büyütülüp bi- nanın rijitliği arttırılarak tasarım baştan başlayacaktır. Kolon boyutları 700 mm x 700 mm yapılır. Bina hakim periyodu T p = 0.613 s, elastik spektral tasarım ivmesi S ae = 1.36 g, eşdeğer deprem yükü V te = 2.449 kN olarak bulunur. Bu eşdeğer statik deprem yükü etki- sinde azaltılmamış göreli kat ötelemesi 1.60% olarak hesaplanır ve sınır değer olan %2’den küçük olduğu için tasa- rımda bir sonraki aşamaya geçilir. 7. Statik eşdeğer deprem yükü ve düşey yüklerin etkisi altında 0.9G+EX+0.3EY kombinasyonuna göre bulunan iç kuvvetler kullanılarak betonarme tasarım yapılmıştır. Ta- sarım iç kuvvetleri eksenel yük N d = 344 kN, X yönünde moment M x = 933 kNm, Y yönünde moment M y = 280 kNm’dir. Betonarme tasarım sonucu kesite 20 Φ 26 (2.16%) boyuna donatı konulmuştur. Önüretimli Binanın Hedef Bazlı Ta- sarımı 2. Tasarım hedefi olarak %2 göreli kat ötelemesi δ T seçilmiştir. Hedef Bazlı Tasarım’da göreli kat ötelemesi hedefi de tasarımcının insiyatifindedir. Örne- ğin bu hedef bazı temellere (deneyler vs..) dayanarak farklı yapı sistemleri için %2.5 olarak da alınabilir. Ancak bu çalışmada Kuvvet Bazlı Tasarım ile karşılaştırma açısından %2 alınmıştır. 3. Hedef göreli kat ötelemesine göre toplam çatı ötelemesi hedefi Δ T : Taşıyıcı sistem tek serbestlik dereceli olduğu için, modal katlı çarpanı Γ = 1’dir. Buna göre spektral yerdeğiştirme he- defi S d : 4. Tablo 4’te verilen S DS ve S D1 katsa- yıları kullanılarak Kuvvet Bazlı Tasarım yaklaşımında elastik ivme tepki spek- trumu (Şekil 7) elde edilmişti. Bu spek- trum aşağıdaki ifade ile elastik hız tepki spektrumuna ( S ve ) dönüştürülür. Şekil 8’de gösterilen hız tepki spek- trumunda, 0.65 saniye ile 3 saniye arasındaki periyodlarda spektral hız S ve sabittir. S ve = 1.516 m/s. Denklem 6 kullanılarak binanın hedef hakim titreşim periyodu T T bulunur: 5. Tek serbestlik dereceli sistemler için, TBDY-2018 Denklem 4.26’ya T P yerine T T konularak, hedef periyodu verecek kolon boyutları elde edilebilir. TBDY-2018 Denklem 4.26 Yukarıdaki denklemde m i kütleyi, F fi fiktif yatay yükü, d fi ise fiktif yatay yük etkisinde yatay yerdeğiştirmeyi ifade etmektedir. Böylece: Şekil 8. Önüretimli binanın Hedef Bazlı Tasarım’ında kullanılan hız tepki spektrumu Δ T =0.020x8.00m=0.16m =2.009kN V te = 5.150kNx1.17 3 =0.025 δ i h i = 3x0.067m 8.00m =0.16m S d = Δ T Γ = 0.16m 1 =0.663s T T = = 2 TTX O.16m 2 TT S d S d 1.516m/s S d = S ae 9.81m/s 2 m ( 2 TT ) T 1/2 T p =2 TT i=1 m i d fi 2 i=1 f fi d fi ∑ N ∑ N ) (