Türkiye Prefabrik Birliği | Sayı: 152

MAKALE BETON PREFABRİKASYON EKİM 2024 ◆ SAYI : 152 19 Daha önce deprem etkisinde tüm bina kolonların beraber hareket ettiği (rijit diyafram) kabulu yapıldığı ifade edil- mişti. Bu durumda 21 adet konsol ko- londan oluşan bir sistemin fiktif yatay yük F fi etkisinde yapacağı yatay yerde- ğiştirme d fi : Yukarıdaki ifadede I e etkin atalet mo- mentini ifade eder. Tablo 2’de verilen etkin eğilme rijitliği kullanılarak, bir bo- yutu B olan dikdörtgen kesitli bir kolon için: Böylece; B = 0.67m olarak belirlenir. 670mm x 670mm boyutlarına sahip dikdörtgen kolon hedef periyod olan 0.663 sani- yeyi sağlamaktadır. Beton prefabrikas- yonun modüler üretim doğası gereği kolon boyutları 700mm x 700mm ola- rak seçilmiştir. 6. Bu aşamada kolonların donatı mik- tarı belirlenecektir. Yazar, donatı mik- tarını belirlemek için önüretimli tek katlı sanayi yapıları üzerinde yapılan çalışmalar ile ilgili bir literatür taraması yapmıştır. Kayhan vd., bu tip yapılar üzerinde yaptıkları analitik çalışmalar- da, en büyük yer hızı değerlerine göre kolon boyuna donatısının hasar gö- rebilirlik aşılma olasılıklarını vermiştir (Kayhan vd 2010). Tasarlanacak yapı için en büyük yer hızı 55 cm/s’dir. Kayhan vd. tarafından verilen eğriler- de bu yer hızı için %1 boyuna donatı oranı ile %2 boyuna donatı arasında Göçme Sınırı’nın aşılma olasılığı %20 ’den sadece %25’e çıkmaktadır. Bu çalışmalarda önüretimli çerçeveler için belirlenen yatay dayanım oranları ( V y /W ), %5 ile %25 arasında değiş- mektedir. Ayrıca tasarımcı tarafından bilinen başka bir konu, bu tip yapılarda deprem sırasında kolonlar ile eğimli çatı kirişleri arasındaki bağlantıların zorlandığı ve bu bağlantıların bu tip yapıların ‘zayıf halka’sı olduğudur. Bu sebeple tasarımcı bağlantılara etkiyen kuvvetlerin asgari düzeyde olmasını amaçlamaktadır. Yukarıda bahsedilen sebeplerle, yapı kolonlarına minimum donatı olan %1.00 (20 Φ 18) donatı konulacaktır. Bu kararın herhangi bir kurala ya da yukarıdaki metodolojiye bağlı olmadı- adet deprem takımı basit ölçeklen- dirme yöntemi ile ölçeklendirilmiş ve SAP2000 yapısal analiz programında oluşturulan bilgisayar modeline tanım- lanmıştır. Analiz sonuçları her iki tasa- rım yöntemi için, göreli kat ötelemeleri, kat ivmeleri, taban kesme kuvvetleri ve plastik dönme talepleri açısından kar- şılaştırılmıştır. ğı, tamamen tasarımcının insiyatifinde olduğu ve tasarımın mutlaka zaman ta- nım alanında doğrusal olmayan analiz ile kontrol edilmesi gerektiği unutulma- malıdır. Tasarımın özeti ve yapılan artımsal itme analizi sonuçları Şekil 9’da gös- terilmiştir. Tasarımın Zaman Tanım Alanında Doğrusal Olmayan Analiz Kullanıla- rak Karşılaştırılması Her iki yaklaşıma göre tasarlanan önüretimli tek katlı sanayi yapısı, za- man tanım alanında doğrusal olmayan analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. 3 Şekil 9. Her iki yöntem için artımsal itme analizi sonuçları ve tasarım özeti (B = Kolon boyutu, ρ s = boyuna donatı oranı, μ = süneklik katsayısı) d fi =2.13x10 -5 m d fi = F fi H N 3 (21)(3)(E)(I e ) 1/2 0.663s=2 TT (525.08kNs 2 /m)d fi 2 (1kN)d fi ) ( I e =0.7 B 4 12 d fi =2.13x10 -5 m= (1kN)(8m) 3 (21)(3)(32)(10 6 )(0.7 ) B 4 kN 12 m 2