Türkiye Prefabrik Birliği | Sayı: 158

MAKALE BETON PREFABRİKASYON NİSAN 2026 ◆ SAYI : 158 8 maktadır. Bu evre içerisinde daha da yukarı taşınmış tarafsız doğrultu altın- da kalan çelik donatı, kendi elastik sı- nırına yaklaşmaktadır. Üçüncü evrede tasarımcı tarafından istenen, betonun basınç mukavemetine ulaşmadan çe- liğin akma değerine ulaşmasıdır. Zira çelikte akma sınırına erişimin ardından sünek ve zamana yayılı bir davranış görülmekte iken betonun basınç daya- nım sınırına ulaşmasının ardından kırıl- gan ve ani bir tükenme görülmektedir. Şekil 3’te, Şekil 2’de tasvir edilen üçüncü eğilme evresinin analitik çö- zümlemesi görülmektedir. Beton ba- sınç gerilme bloğunun bileşke kuvvet merkezi ve bileşke kuvvet değeri sıra- sıyla basınç bloğu derinliğinin (c) ve basınç dayanım değerinin (f c ’) yüzdesi olarak, beton karakteristik dayanımına bağlı olarak değişen β ve α değişken- leri ile temsil edilmiştir. Şekil 4’te, β ve α ’nın karakteristik beton sınıfı ile deği- şimi görülmektedir (6). Şekil 5’te, üçüncü evrede tasvir edilen beton basınç bloğunun analitik ifade- si ile blok derinliği içerisinde tarafsız doğrultu ile kesit sınırı arasında basınç altında birim kısalmaların ve bu kısal- malar ile oluşan basınç gerilmelerinin değişimi görülmektedir. Şekil 1’de farklı karakteristik sınıflar için sunulan gerilme-birim kısalma değişimleri, β ve α değişkenlerinin değişimleri hakkında da önemli bilgiler vermektedir. Artan sınıf ile üçgensel bir değişime evrilen basınç gerilmelerinin basınç birim kısalmaları ile değişimin- den yola çıkarak, β değerinin yükselen beton sınıf değerleri ile 0,33’e, α de- ğerinin ise 0,5’e yaklaşacağı düşünü- lebilir. Ancak, her ne kadar artan mu- kavemet değerleri ile elastik davranış neredeyse nihai mukavemet değerine kadar gözlenebiliyor olsa da geril- me-birim kısalma davranışında mü- Şekil 3. Betonarme kesitin eğilme altında son evresinde gerilme altında bulunan kesit içeri- sinde kuvvetlerin ve birim şekil değişikliklerinin tasviri (3). Şekil 5. Beton basınç bloğu içerisinde plastik gerilmelerin ve eşdeğer basınç kuvvet yerini ve değerini temsil eden katsayıların karakteristik sınıfa bağlı olarak derinlik ile değişimleri (3). Şekil 4. Bileşke kuvvet ve kuvvet konum katsayılarının beton sınıfı ile değişleri (4).