Türkiye Prefabrik Birliği | Sayı: 159

YENİLİKLER BETON PREFABRİKASYON TEMMUZ 2026 ◆ SAYI : 159 77 Ekibin bulgularını özetleyen bir infografik. üretimi çok büyük miktarda enerji ge- rektirmektedir. Bu enerji yoğun süreç, sera gazı emisyonlarına önemli ölçüde katkıda bulunmakta ve çeliği inşaatta en karbon yoğun malzemelerden biri haline getirmektedir. Betonun bu dezavantajları gözönün- de bulundurularak çeşitli üniversite ve araştırma kuruluşlarındaki araştırmacı- lar yıllardır cam elyaf takviyeli polimer- ler ve karbon elyaf takviyeli polimerler gibi alternatif takviye malzemeleri ge- liştirmektedirler. Bu kapsamda, Şar- jah Üniversitesi araştırmacıları da çok daha rahat bulunan ancak pek akla gelmeyen bir malzemeye yönelmiş- lerdir; biyolojik olarak parçalanabilen “termoplastik” (polilaktik asit-PLA). Çalışmada, takviye olarak sadece mal- zeme değil, aynı zamanda takviyelerin şekli de bir parametre olarak projeye dahil edilmiştir. Silindirik çubukların takviye malzeme- si olarak hem çelik hem de alternatifleri için tercih edilmesine karşın araştırma- cılar diğer şekillerin katkısını da araştır- maya karar vermişlerdir. Bu kapsamda, 3D baskı kullanılarak, betona daha iyi yapışmak ve gerilim transferini iyileştirmekte için termop- lastikten düz, tırtıklı, dalgalı ve üçgen desenli plaka benzeri yapılar üretilmiş- tir. Daha sonra bu şekiller geleneksel düz PLA çubuklarıyla karşılaştırılmış ve alışılmadık şekillerin kullanıldığı termoplastik donatıların, geleneksel çubuklardan önemli ölçüde daha iyi performans gösterdiği görülmüştür. Araştırmanın başkanı Dr. Muhammad Junaid, “Plakaların çubuklardan daha iyi performans gösterdiğini, PLA pla- kalarla güçlendirilmiş kirişlerin, basit PLA çubukları kullananlara göre iki kat daha fazla maksimum yük kapasi- tesine ulaştığını ve beş kat daha fazla enerji (dayanıklılık) emdiğini, plakaların artan yüzey alanının, betonla çok daha güçlü bir bağ kurulmasını sağladığını” açıklamıştır. Construction and Building Materials dergisinde yayınlanan çalışmada da, üçgen ve dalgalı formların ki- rişin çatlama sonrası gerilmeye dayanma ye- teneğini önemli ölçüde artırdığı da belirtilmiştir. Dr. Junaid, "Bu tırtıklı şekiller dişler gibi davra- narak betona kenetlenip kaymayı önledi" diye açıklamıştır. Termoplastik plakalarla çubukların karşılaştırıl- dığı testlerde, plakalar ve dalgalı takviyeler, çubuk muadillerinden daha iyi performans göstermiştir. Yapılan testlerde üçgen dalgalı plakalar oluşturan şekillerin en etkili versiyon olduğu görülmüştür. Bu plakalarla güçlendirilmiş betonun, sü- neklik açısından çelikle güçlendirilmiş muadiliyle aynı değerlere sahip olduğu gözlenmiştir. Üçgen dalgalı PLA levhalar, geleneksel çelik takviyeli kirişin eğilme dayanı- mının %80'ine kadar ulaşmıştır. PLA levhaların betonarme inşaatlarda çe- liğin yerine kullanılması yakın ve orta vadede pek mümkün görünmemek- tedir. Bununla birlikte, çalışma belirli uygulamalar için potansiyel olarak uygulanabilir bir alternatifi daha or- taya koymuştur. PLA biyolojik olarak parçalanabilir, korozyona dayanıklıdır, çelikten çok daha hafiftir ve genel ola- rak çok daha sürdürülebilirdir. Ayrıca 3D baskı kullanılarak isteğe bağlı özel- leştirilmesi mümkündür. Araştırmacı- lar yine de çalışmanın küçük ölçekli prototipler kullanılarak yapıldığının da gözönünde bulundurulması gerektiğini belirtmişlerdir. Kaynak: Sharjah Üniversitesi, New Atlas, Nisan 2026.